Photos

Elazığ'a yaklaşık 75 kilometre uzaklıktaki Çayönü ören yerine gitmeyi uzun süredir arzulamama rağmen ancak dün bu ziyareti gerçekleştirebildim. Çayönü Elazığ-Diyarbakır karayolu üzerindeki Diyarbakırın Ergani ilçesine 3 km uzaklıkta arkeolojik açıdan oldukça önemli ama her ören yerinde olduğu gibi sahipsiz ve kendi haline terkedilmiş virane bir halde ziyeretçilerini karşılıyor.
Çayönü'nün önemi tarihinin M.Ö. 7500'lü yıllara dayanması ilk tarımın, hayvan evcilleştirmesinin ve yerleşik hayata geçişin izlerini taşımasında yatmaktadır. Bölgenin Mezopotamya ve Sümer uygarlıklarının başlangıç noktası olduğuna inanılmaktadır.

Wikipedia'dan ansiklopedik bilgi;

Çayönü, Diyarbakır'ın Ergani ilçesine bağlı Sesverenpınar (Hilar) yakınlarında bulunan, eski adı Kotaberçem (Çayboyu) olan tarih öncesinden kalma bir höyüktür.

Çayönü'nde kazı çalışmaları İstanbul Üniversitesi'nden Halet Çambel ve ABD'li arkeolog Robert J. Braidwood tarafından 1964 yılında başlatılmıştır. Avcı-toplayıcılıktan tarıma geçişin izleri bulunmuştur. Höyük çevresinde resimli resimsiz mağaralar, mağara duvarları kullanılarak yapılmış evlerin izleri bulunmaktadır. M.Ö. 7500-6250 arasına tarihlendirilen yerleşimde neolitik ev yapılarını görülmektedir. Izgara planlı, yuvarlak planlı, taş tabanlı, kanallı, dikdötgen planlı yapıları oldukça ilginçtir. Kullanım şekilleri spesifik bir yaklaşımla değerlendirilir. Dünyada bilinen ilk ticaret merkezidir. Höyük şu an her türlü tahribata açık bir durumda bulunmaktadır. Her iki arkeolog emekli olunca Profesör Doktor M. ÖZDOĞAN 1991 yılına kadar devam etmiştir. Çayönü'nün en bilinen yapısı 'Skull Building' (kafatası binası) olarak adlandırılmıştır.

Çayönü is a Neolithic settlement in southern Turkey inhabited around 7200 to 6600 BC. It is located forty kilometres north-west of Diyarbakır, at the foot of the Taurus mountains. It lies near the Bogazcay, a tributary of the upper Tigris River and the Bestakot, an intermittent stream.

The first excavations were conducted by Robert John Braidwood between 1964 and 1978, and later between 1985 and 1991. The settlement covers the periods of the Pre-Pottery Neolithic A (PPNA), the Pre-Pottery Neolithic B (PPNB), and the Pottery Neolithic (PN).

Çayönü is possibly the place where the pig (Sus scrofa) was first domesticated. The wild fauna include wild boar, wild sheep, wild goat and cervids. The Neolithic environment included marshes and swamps near the Bogazcay, open wood, patches of steppe and almond-pistachio forest-steppe to the south.

According to Der Spiegel[1] of either 6 March or 3 June 2006, the Max Planck Institute for Breeding Research in Cologne[2] has discovered that the genetically common ancestor of 68 contemporary types of cereal still grows as a wild plant on the slopes of Mount Karaca (Karacadag), which is located in close vicinity to Çayönü. (Compare to information on cereal use in PPNA).